Of we er nu voorstander van zijn of niet, het Nederlands neemt in groeiende mate woorden over uit het Engels. Woorden uit andere talen worden mettertijd aangepast aan het Nederlandse spellingsysteem. Engelse woorden daarentegen behouden hun Engelse schrijfwijze, althans voor wat de basisvorm betreft. Van zodra we daarvan afwijken (vervoegingen, meervouden, verkleinwoorden, …) gelden spellingsregels van de Nederlandse taal. En daar wordt het opletten geblazen!
Nemen we als voorbeeld het woord “baby”. De basisvorm wordt dus in het Nederlands hetzelfde geschreven als in het Engels. Voor het meervoud gebruiken we niet het Engelse “babies” maar wel baby’s, overeenkomstig onze eigen spellingsregels. Het verkleinwoord is baby’tje.
Bij werkwoorden ligt het een stuk ingewikkelder. Net zoals bij inheemse werkwoorden vervoegen we op basis van de stam, de verledentijdsstam en het voltooid deelwoord. De laatste twee vinden we normaal gezien terug in een woordenboek (zoals voor “lopen”: liep en gelopen). Voor Engelse werkwoorden is de stam meestal gelijk aan het Engelse werkwoord zelf. Enkele voorbeelden: barbecueën (to barbecue) heeft als stam “barbecue”; voor skaten (to skate) is de stam “skate”. Maar er zijn uitzonderingen zoals scoren (to score), waar de stam naar “scoor” aangepast is of volleyballen (to volleyball) dat “volleybal” als stam krijgt. Bij paintballen (to paintball) blijft evenwel de dubbele letter “l” in de stam: “paintball”. Eenvoudig is anders.
Het computerwereldje staat natuurlijk ook bol van de overgenomen Engelse termen. Onderstaand tabelletje geeft voor een aantal veelgebruikte werkwoorden de verledentijdsstam, het voltooid deelwoord en de ik- en jijvorm in de onvoltooid tegenwoordige tijd:
|
Werkwoord |
Verledentijdsstam |
Voltooid deelwoord |
O.T.T. ik |
O.T.T. jij |
|
back-uppen |
back-upte |
geback-upt |
ik back-up |
jij back-upt |
|
browsen |
browsete |
gebrowset |
ik browse |
jij browset |
|
crashen |
crashte |
gecrasht |
ik crash |
jij crasht |
|
deleten |
deletete |
gedeletet |
ik delete |
jij deletet |
|
downloaden |
downloadde |
gedownload |
ik download |
jij downloadt |
|
saven |
savede |
gesaved |
ik save |
jij savet |
|
surfen |
surfte |
gesurft |
ik surf |
jij surft |
|
updaten |
updatete |
geüpdatet |
ik update |
jij updatet |
|
upgraden |
upgradede |
geüpgraded |
ik upgrade |
jij upgradet |
Misschien kunnen we gemakshalve toch beter in taaleigen bewoordingen zeggen dat we onze gegevens opslaan, de overbodige bestanden wissen en een veiligheidskopie maken voor het geval het systeem zou vastlopen of onze harde schijf er de brui aan zou geven. Al kunnen we niet tegenspreken dat een deftig Nederlands equivalent soms ver te zoeken is.
Wie toch zijn proza graag met Engelse werkwoorden doorspekt maar de materie niet echt onder de knie heeft, doet er best aan de spellingcontrole van een goede tekstverwerker te gebruiken of een naslagwerk te raadplegen. Dat laatste heb ik trouwens ook gedaan: deze hele uiteenzetting is gebaseerd op gegevens uit de internetversie van de “Woordenlijst Nederlandse Taal” (http://woordenlijst.org), misschien meer bekend als het “Groene Boekje”. Ik kan deze schat aan taalinformatie alleen maar warm aanbevelen.
Daniël